← Terug naar het pakket
Niveau:groep 5/6groep 7groep 8vmbo 1vmbo 2vmbo 3havo 1havo 2havo 3vwo 1vwo 2vwo 3

4 mei 2026 · havo 1 · havo leerjaar 1

Azc's en vluchtelingen: wie vangt op, en waar?

AARDRIJKSKUNDE · BURGERSCHAP · MENTORLES

Lesdoelen

  1. Na deze les kun je de begrippen vluchteling, asielzoeker en statushouder uitleggen en uit elkaar houden.
  2. Na deze les kun je met cijfers beschrijven hoe de opvang van asielzoekers in Nederland geregeld is — en waar het knelt.
  3. Na deze les kun je met argumenten een mening geven over de vraag: hoe verdeel je de opvang eerlijk over gemeenten?

Lesplanning

  1. Doelen
  2. Foto van de dag
  3. Uitleg: wie is wie, de cijfers en wie wat beslist
  4. Zelfstandig werken (werkblad op jouw niveau)
  5. Afsluiting: doelen-check en stelling

Uitleg — kernpunten

Foto van de dag: Ter Apel

  • Bijna iedereen die in Nederland asiel aanvraagt, meldt zich eerst in Ter Apel (Groningen).
  • Afspraak met de gemeente: maximaal 2.000 mensen per nacht.
  • Is het voller, dan betaalt opvangorganisatie COA een boete: 50.000 euro per dag.

Denkvraag: Waarom zou het een probleem zijn dat bijna iedereen zich in één dorp moet melden?

Wie is wie? Drie woorden, drie situaties

  • Vluchteling: iemand die zijn land moest verlaten omdat het daar niet veilig is (oorlog, geweld, vervolging).
  • Asielzoeker: iemand die in een ander land bescherming (asiel) vraagt en wacht op het besluit.
  • Statushouder: iemand die mag blijven — met een verblijfsvergunning — en meestal wacht op een woning.

Denkvraag: In het nieuws worden deze woorden vaak door elkaar gehaald. Waarom maakt het uit welk woord je gebruikt?

De cijfers: hoe vol is de opvang?

  • Januari–maart 2026: bijna 6.000 mensen vroegen voor het eerst asiel aan (CBS).
  • Dat is 33% méér dan een jaar eerder, maar 20% mínder dan het kwartaal ervoor. Allebei waar!
  • De opvang zit vol, óók door het woningtekort: ruim 18.000 mensen die al mogen blijven, wachten in de opvang op een huis.

Wie beslist? Politiek en de spreidingswet

  • De spreidingswet (sinds 2024) verdeelt de opvang over alle 342 gemeenten. Het kabinet houdt de wet voorlopig in stand.
  • Op 21 april 2026 stemde de Eerste Kamer een pakket strengere asielwetten weg (44 tegen, 31 voor); één wet werd wél aangenomen.
  • Het kabinet (D66, VVD en CDA) belooft nieuwe voorstellen. Partijen verschillen flink van mening over wat er moet gebeuren.

Denkvraag: Hoe herken je in een nieuwsbericht het verschil tussen een feit en een mening van een partij?

Eerlijk verdelen: wie doet wat?

  • Ongeveer 7 op de 10 gemeenten halen het afgesproken aantal opvangplekken nog niet (COA, voorjaar 2026).
  • Sommige gemeenten doen al heel veel: het dorp Ter Apel vangt al jaren bijna alle eerste aanmeldingen op.
  • Komt er ergens een nieuw azc, dan zie je soms protest en soms juist welkomstacties — allebei komt voor.

Stelling: “Elke gemeente in Nederland moet meedoen aan de opvang van asielzoekers.”

Quiz met antwoorden

  1. Hoe noem je iemand die asiel heeft aangevraagd en wacht op het besluit?
    • A) Statushouder
    • B) Asielzoeker ✓
    • C) Nareiziger
    • D) Ontheemde
  2. In Ter Apel mogen maximaal 2.000 mensen slapen. Op een nacht zijn het er 2.150. Hoeveel zijn dat er te veel?
    • A) 50
    • B) 100
    • C) 150 ✓
    • D) 350
  3. Sara heeft een verblijfsvergunning, maar woont nog steeds in het azc. Wat is de meest waarschijnlijke reden?
    • A) Haar asielaanvraag loopt nog
    • B) Er is door het woningtekort nog geen woning voor haar ✓
    • C) Ze mag het azc niet verlaten
    • D) Ze wacht op een paspoort
  4. Er waren bijna 6.000 eerste asielaanvragen: 33% méér dan een jaar eerder én 20% mínder dan het kwartaal ervoor. Wat klopt?
    • A) Alleen de stijging klopt
    • B) Alleen de daling klopt
    • C) Beide kloppen: ze vergelijken met een ander moment ✓
    • D) Beide kloppen niet: de cijfers spreken elkaar tegen
  5. “Elke gemeente moet meedoen aan de opvang.” Waarom is dit een mening en geen feit?
    • A) Omdat het over de toekomst gaat
    • B) Omdat het een standpunt over beleid is waarover je van mening kunt verschillen ✓
    • C) Omdat het CBS dit niet heeft gemeten
    • D) Omdat het al in de wet staat
  6. In welke plaats meldt bijna iedereen zich die in Nederland asiel aanvraagt?
    • A) Ter Apel ✓
    • B) Den Haag
    • C) Utrecht
    • D) Amsterdam
  7. Het COA betaalt 50.000 euro boete per dag dat Ter Apel te vol is. Hoeveel boete is dat na 4 dagen?
    • A) 100.000 euro
    • B) 150.000 euro
    • C) 200.000 euro ✓
    • D) 250.000 euro
  8. Welke organisatie regelt de opvang van asielzoekers in Nederland?
    • A) IND
    • B) CBS
    • C) COA ✓
    • D) UNHCR

Actuales · actuales.nl/lespakket/azc-en-vluchtelingen · Compleet pakket (PowerPoint, werkbladen op drie niveaus, NT2-steun) gratis te downloaden.