← Terug naar het pakket
Niveau:groep 5/6groep 7groep 8vmbo 1vmbo 2vmbo 3havo 1havo 2havo 3vwo 1vwo 2vwo 3

26 mei 2026 · havo 2 · havo leerjaar 2

Het kabinet-Jetten: regeren zonder meerderheid

BURGERSCHAP · GESCHIEDENIS · MENTORLES

Lesdoelen

  1. Na deze les kun je uitleggen hoe een kabinet wordt gevormd: van verkiezingen via de formatie naar de beëdiging.
  2. Na deze les kun je uitleggen wat een minderheidskabinet is en rekenen met Kamerzetels (minstens 76 van de 150 voor een meerderheid).
  3. Na deze les kun je met argumenten een mening geven over de vraag: is een minderheidskabinet goed voor de democratie?

Lesplanning

  1. Doelen
  2. Foto van de dag
  3. Uitleg: van jouw stem naar een kabinet, rekenen met zetels en regeren zonder meerderheid
  4. Zelfstandig werken (werkblad op jouw niveau)
  5. Afsluiting: doelen-check en stelling

Uitleg — kernpunten

Foto van de dag: het bordes

  • Op 23 februari 2026 stond hier het nieuwe kabinet: 18 ministers, naast de koning.
  • Premier Rob Jetten (D66) is met 38 jaar de jongste premier van Nederland ooit.
  • Hij is ook de eerste openlijk homoseksuele premier én de eerste premier van D66.

Denkvraag: Elk nieuw kabinet maakt zo'n foto op het bordes. Waarom zou de regering dat doen, denk je?

Van jouw stem naar een nieuw kabinet

  • 29 oktober 2025: Tweede Kamerverkiezingen. D66 en PVV worden met allebei 26 zetels de grootste partijen.
  • Daarna start de formatie: een verkenner en een informateur onderzoeken welke partijen sámen willen regeren.
  • 30 januari 2026: D66, VVD en CDA sluiten het coalitieakkoord “Aan de slag” — hun gezamenlijke plannen.

Denkvraag: Waarom duurt het bijna vier maanden voordat er een nieuw kabinet staat? Bedenk twee redenen.

Rekenen met zetels: waarom “minderheid”?

  • De Tweede Kamer heeft 150 zetels. Voor een meerderheid heb je er minstens 76 nodig.
  • De coalitie D66 + VVD + CDA komt 10 zetels te kort: 26 + 22 + 18 = 66.
  • Daarom heet dit een minderheidskabinet — het eerste sinds 1945 dat zó begint.

Denkvraag: 66 zetels is geen meerderheid. Wat moet het kabinet dus elke keer doen om een plan door de Kamer te krijgen?

Regeren zonder meerderheid: hoe dan?

  • Voor élk plan zoekt het kabinet steun bij andere partijen. Dat heet werken met wisselende meerderheden.
  • Per onderwerp kan de meerderheid anders zijn: de ene keer stemt de ene partij mee, de andere keer een andere.
  • Ook in de Eerste Kamer (22 van de 75 zetels) heeft het kabinet hulp nodig.

Denkvraag: Stel: jij bent minister en je plan haalt geen 76 zetels. Wat kun je doen om partijen tóch mee te krijgen?

Goed voor de democratie — of juist niet?

  • Voorstanders zeggen: de Tweede Kamer krijgt meer te zeggen, want het kabinet moet élk plan echt uitleggen en steun verdienen.
  • Critici zeggen: besluiten duren langer en plannen kunnen halverwege stranden.
  • Politici en kiezers denken hier verschillend over — thuis misschien ook. In deze les gaat het om hoe het werkt, niet om wie gelijk heeft.

Stelling: “Een minderheidskabinet is goed voor de democratie, omdat de Tweede Kamer meer te zeggen heeft.”

Quiz met antwoorden

  1. Waarom noemen we het kabinet-Jetten een minderheidskabinet?
    • A) Omdat er weinig ministers in zitten
    • B) Omdat de coalitie minder dan de helft van de Kamerzetels heeft ✓
    • C) Omdat de premier de jongste ooit is
    • D) Omdat er maar drie partijen aan de verkiezingen meededen
  2. Het kabinet werkt met “wisselende meerderheden”. Wat betekent dat?
    • A) Het kabinet wisselt elk jaar van premier
    • B) Het kabinet zoekt voor elk plan steun, de ene keer bij de ene partij, de andere keer bij een andere ✓
    • C) De Tweede Kamer wisselt elke maand van zetelverdeling
    • D) De coalitiepartijen stemmen om de beurt
  3. Een politicus zegt: “Dit kabinet valt binnen een jaar.” Wat is dit?
    • A) Een feit, want het staat in de krant
    • B) Een wet
    • C) Een voorspelling (mening) — niemand weet zeker wat er gaat gebeuren ✓
    • D) De uitslag van een stemming
  4. D66 (26), VVD (22) en CDA (18) regeren samen. Hoeveel zetels hebben ze samen?
    • A) 56
    • B) 66 ✓
    • C) 76
    • D) 86
  5. Welke drie partijen vormen samen het kabinet-Jetten?
    • A) D66, VVD en CDA ✓
    • B) D66, PVV en VVD
    • C) VVD, CDA en GroenLinks-PvdA
    • D) D66, CDA en JA21
  6. Het kabinet heeft 66 zetels. Hoeveel zetels komt het tekort voor een meerderheid van 76?
    • A) 6
    • B) 10 ✓
    • C) 16
    • D) 26
  7. Welk argument past het best bij een vóórstander van een minderheidskabinet?
    • A) De Tweede Kamer krijgt meer te zeggen, want het kabinet moet voor elk plan steun zoeken ✓
    • B) Het kabinet kan alles beslissen zonder overleg
    • C) Er zijn dan minder verkiezingen nodig
    • D) De Eerste Kamer hoeft niet meer te stemmen
  8. Hoeveel zetels telt de Tweede Kamer in totaal?
    • A) 100
    • B) 150 ✓
    • C) 75
    • D) 226

Actuales · actuales.nl/lespakket/kabinet-jetten · Compleet pakket (PowerPoint, werkbladen op drie niveaus, NT2-steun) gratis te downloaden.