26 mei 2026 · vwo 3 · vwo leerjaar 3

Het kabinet-Jetten: regeren zonder meerderheid

BURGERSCHAP · GESCHIEDENIS · MENTORLES

Lesdoelen

Na deze les kun je uitleggen wat een minderheidskabinet met wisselende meerderheden is en waarom dit staatsrechtelijk bijzonder is.
Na deze les kun je bij uitspraken over het kabinet feit, mening en belang onderscheiden.
Na deze les kun je een kort betoog schrijven met argument, tegenargument en weerlegging.

Lesplanning

Doelen
Foto van de dag
Uitleg: van jouw stem naar een kabinet, rekenen met zetels en regeren zonder meerderheid
Zelfstandig werken (werkblad op jouw niveau)
Afsluiting: doelen-check en stelling

Uitleg — kernpunten

Foto van de dag: regeren zonder meerderheid

Het kabinet-Jetten (D66, VVD, CDA) heeft 66 van de 150 zetels: geen meerderheid.
Het is het eerste minderheidskabinet sinds 1945 dat start zonder vast gedoogakkoord — staatsrechtelijk nieuw.
Controlevraag: wat betekent ‘wisselende meerderheden’ voor de macht van de Tweede Kamer?

Denkvraag: Wie krijgt meer invloed als een kabinet voor elk plan steun moet zoeken?

Rekenen met macht

66 van 150 = 44%; een meerderheid vraagt minstens 76 zetels.
Per onderwerp zoekt het kabinet andere partners: de meerderheid wisselt.
Ook de Eerste Kamer (daar 22 van 75) moet meestemmen — een tweede horde.

Denkvraag: Waarom is een meerderheid in de Tweede Kamer alléén niet genoeg voor een wet?

Feit, mening en belang

“Het kabinet valt snel” en “het kabinet heeft geen plan” zijn voorspellingen/meningen, geen feiten.
Kabinet en oppositie beschrijven dezelfde situatie verschillend — elk met een eigen rol en belang.
Vraag bij elke uitspraak: wie zegt het, en wat wil die ermee bereiken?

Denkvraag: Waarom is “dit kabinet valt binnen een jaar” een claim en geen feit?

Twee visies op de democratie

Vóór: de Tweede Kamer krijgt meer te zeggen, want elk plan moet brede steun verdienen.
Tegen: besluiten duren langer en plannen kunnen stranden — meer onzekerheid.
Beide zijn legitiem; deze les gaat over hoe het werkt, niet over wie gelijk heeft.

Denkvraag: Weegt meer invloed voor de Kamer op tegen tragere besluitvorming?

Betoog: minderheidskabinet en democratie

Weeg invloed van de Kamer tegen stabiliteit en tempo — op argumenten, niet op partijen.

Stelling: “Een minderheidskabinet is goed voor de democratie, omdat de Tweede Kamer meer te zeggen heeft.”

Quiz met antwoorden

Hoeveel zetels telt de Tweede Kamer?
- A) 100
- B) 150 ✓
- C) 75
- D) 76
Hoeveel zetels heeft de coalitie (D66+VVD+CDA) samen?
- A) 56
- B) 66 ✓
- C) 76
- D) 86
66 van 150 zetels — welk percentage is dat ongeveer?
- A) 34%
- B) 44% ✓
- C) 54%
- D) 66%
Hoeveel zetels komt de coalitie tekort voor een meerderheid van 76?
- A) 6
- B) 10 ✓
- C) 16
- D) 26
Wat betekent ‘wisselende meerderheden’?
- A) Elk jaar een nieuwe premier
- B) Voor elk plan bij andere partijen steun zoeken ✓
- C) Elke maand nieuwe zetelverdeling
- D) De coalitie stemt om de beurt
Waarom is een meerderheid in de Tweede Kamer alleen niet genoeg?
- A) De koning beslist
- B) Ook de Eerste Kamer moet instemmen ✓
- C) De premier heeft een veto
- D) 76 is te weinig
“Dit kabinet valt binnen een jaar,” zegt een politicus. Wat is dit?
- A) Een feit uit de krant
- B) Een voorspelling/mening — niet zeker ✓
- C) Een wet
- D) Een stemuitslag
Kabinet en oppositie beschrijven dezelfde situatie anders. Waarom?
- A) Eén van beide liegt altijd
- B) Beide hebben een eigen rol en belang bij hun frame ✓
- C) Toeval
- D) Ze lezen andere cijfers
Welk argument past bij een vóórstander van een minderheidskabinet?
- A) Het kabinet kan alles alleen beslissen
- B) De Kamer krijgt meer invloed, want elk plan vraagt brede steun ✓
- C) Er zijn minder verkiezingen nodig
- D) De Eerste Kamer verdwijnt
Wat maakt een betoog hierover sterk én neutraal?
- A) Een partij aanvallen
- B) Argumenten met een weerlegd tegenargument, gericht op het systeem ✓
- C) Veel emotie
- D) Een grote titel

Actuales · actuales.nl/lespakket/kabinet-jetten · Compleet pakket (PowerPoint, werkbladen op drie niveaus, NT2-steun) gratis te downloaden.