← Terug naar het pakket
Niveau:groep 5/6groep 7groep 8vmbo 1vmbo 2vmbo 3havo 1havo 2havo 3vwo 1vwo 2vwo 3

11 mei 2026 · vwo 2 · vwo leerjaar 2

Dure olie, dure boodschappen: zo werkt inflatie

ECONOMIE · REKENEN · AARDRIJKSKUNDE

Lesdoelen

  1. Na deze les kun je uitleggen wat inflatie is en hoe het CBS die elke maand meet.
  2. Na deze les kun je de keten van olieprijs → pompprijs → boodschappen in stappen beschrijven.
  3. Na deze les kun je met procenten uitrekenen hoeveel duurder tanken en boodschappen zijn geworden.

Lesplanning

  1. Doelen
  2. Foto van de dag
  3. Uitleg: de Straat van Hormuz, inflatie en jouw boodschappen
  4. Zelfstandig werken (werkblad op jouw niveau)
  5. Afsluiting: doelen-check en stelling

Uitleg — kernpunten

Foto van de dag: het prijzenbord

  • Op 6 mei stond de benzineprijs op € 2,646 per liter — de hoogste adviesprijs ooit (UnitedConsumers).
  • Het oude record uit 2022 (€ 2,50) sneuvelde al op 17 maart.
  • Sindsdien is het record veertien keer opnieuw gebroken.

Denkvraag: Wat verandert er voor een gezin dat elke week moet tanken, als de liter 60 cent duurder is dan vorig jaar?

Wat is er gebeurd? Olie en de Straat van Hormuz

  • Eind februari begon de oorlog tussen de VS en Israël aan de ene kant en Iran aan de andere kant.
  • Iran sloot de Straat van Hormuz: door die smalle zeestraat gaat normaal ongeveer een vijfde van alle olie ter wereld.
  • De prijs van Brent-olie steeg op 8 maart voor het eerst in vier jaar boven de 100 dollar per vat — met een piek van 126 dollar.

Denkvraag: Waarom stijgt de olieprijs overal ter wereld — ook van olie die nooit door deze zeestraat gaat?

Wat is inflatie?

  • Inflatie = spullen en diensten worden gemiddeld duurder. Je geld wordt dus minder waard.
  • Het CBS meet elke maand de prijzen van een groot ‘boodschappenmandje’: eten, energie, kleren, de kapper …
  • In april 2026 was de inflatie in Nederland 2,8%: wat vorig jaar € 100 kostte, kost nu € 102,80.

Denkvraag: Je spaargeld levert 2% rente op en de inflatie is 2,8%. Word je dit jaar rijker of armer van sparen?

Van vat tot boodschappenkar: de keten

  • Stap 1: olie wordt duurder → benzine en diesel aan de pomp worden duurder.
  • Stap 2: bijna alles in de winkel komt met vrachtwagens (diesel) → vervoer en productie kosten meer.
  • Stap 3: bedrijven berekenen die kosten door → de boodschappen worden duurder. Economen van de Rabobank schatten dat dit 6 tot 9 maanden duurt.

Wie moet de overheid helpen?

  • Politici discussiëren: moet de accijns (de vaste belasting per liter) tijdelijk omlaag?
  • Vóór: tanken wordt voor iedereen direct goedkoper, ook voor mensen die de auto nodig hebben voor werk.
  • Tegen: het kost de overheid miljarden en helpt ook mensen die het niet nodig hebben — je kunt dat geld ook gericht aan gezinnen met een laag inkomen geven.

Stelling: “De overheid moet de accijns op benzine verlagen zolang de olie zo duur is.”

Quiz met antwoorden

  1. Toen Iran de Straat van Hormuz sloot, steeg de olieprijs direct overal — ook van olie die daar nooit doorheen gaat. Wat is de beste verklaring?
    • A) Alle olie wordt eerst naar Iran gebracht
    • B) Handelaren verwachten schaarste; die verwachting drijft de prijs wereldwijd op ✓
    • C) De olie werd onderweg duurder door de file van tankers
    • D) Banken verhoogden meteen de rente
  2. Stel: de overheid verlaagt de accijns voor iedereen met 25 cent. Welk argument past het best bij een tégenstander van dit plan?
    • A) Tanken wordt dan te goedkoop voor gezinnen
    • B) Het kost de overheid miljarden en helpt ook mensen die het niet nodig hebben ✓
    • C) De olieprijs stijgt er direct door
    • D) Pomphouders gaan er failliet aan
  3. Waarom worden de boodschappen duurder als de olieprijs stijgt?
    • A) Supermarkten willen meer winst maken
    • B) Transport en productie draaien op olie; die hogere kosten worden doorberekend ✓
    • C) Er is dan minder eten in de wereld
    • D) De btw stijgt automatisch mee
  4. De olieprijs daalt vandaag flink. Waarom betaal je in de supermarkt niet meteen minder?
    • A) Supermarkten mogen hun prijzen niet verlagen
    • B) De inflatie houdt de prijzen tegen
    • C) Prijzen werken vertraagd door: contracten en voorraden lopen nog maanden door ✓
    • D) De overheid bepaalt de prijzen in de winkel
  5. Een liter benzine kostte € 2,00 en kost nu € 2,50. Hoeveel procent is de prijs gestegen?
    • A) 20%
    • B) 25% ✓
    • C) 50%
    • D) 2,5%
  6. Wat betekent inflatie?
    • A) Spullen en diensten worden gemiddeld duurder; je geld wordt minder waard ✓
    • B) Benzine wordt goedkoper
    • C) Je krijgt meer rente op je spaargeld
    • D) De overheid verlaagt de belastingen
  7. Door welke zeestraat gaat normaal ongeveer een vijfde van alle olie ter wereld?
    • A) Het Suezkanaal
    • B) De Straat van Hormuz ✓
    • C) De Straat van Gibraltar
    • D) Het Panamakanaal
  8. Hoe heet de bekende oliesoort waarvan de prijs steeds in het nieuws is?
    • A) Texas
    • B) OPEC
    • C) Brent ✓
    • D) Diesel

Actuales · actuales.nl/lespakket/olie-en-inflatie · Compleet pakket (PowerPoint, werkbladen op drie niveaus, NT2-steun) gratis te downloaden.