15 juni 2026 · havo 1 · havo leerjaar 1
Het Zwitserse referendum: mag een land zijn bevolking begrenzen?
BURGERSCHAP · AARDRIJKSKUNDE · REKENEN
Lesdoelen
- Na deze les kun je directe democratie en de dubbele meerderheid uitleggen.
- Na deze les kun je de uitslag van 14 juni 2026 interpreteren (verworpen; 54,8% tegen).
- Na deze les kun je een argumentenschema invullen bij de bevolkings-stelling.
Lesplanning
- Doelen
- Foto van de dag
- Uitleg: directe democratie, het voorstel en de uitslag
- Zelfstandig werken (werkblad op jouw niveau)
- Afsluiting: doelen-check en stelling
Uitleg — kernpunten
Foto van de dag: het volk beslist
- 14 juni 2026: een landelijk referendum over bevolkingsgroei.
- Zwitserland kent directe democratie: burgers stemmen zelf over voorstellen.
Denkvraag: Welk voordeel én welk risico heeft het om burgers vaak zelf te laten stemmen?
Spelregels van het systeem
- Een volksinitiatief komt op de stemming bij 100.000 handtekeningen.
- Aanname vereist een dubbele meerderheid: meerderheid van stemmers én kantons.
Denkvraag: Welk effect heeft de kanton-eis op kleine, dunbevolkte gebieden?
Het voorstel in context
- Bevolking nu ±9,1 miljoen; groei vooral door arbeidsmigratie.
- Het plafond zou de regering dwingen het EU-vrij verkeer te beperken.
Denkvraag: Waarom raakt een bevolkingsgrens ook de band met de EU?
De uitslag interpreteren
- 54,8% tegen, 45,2% voor; opkomst bijna 59% → verworpen.
- Een nipte uitslag bij matige opkomst zegt iets over draagvlak.
Denkvraag: Hoe “sterk” is een uitslag van 54,8% bij een opkomst van 59%?
Burgerschap: stelling
- Milieu en voorzieningen versus economie en arbeidsmarkt — beide met een belang.
Stelling: “Een land mag zelf bepalen hoeveel mensen er mogen wonen.”
Quiz met antwoorden
- Welk land hield op 14 juni 2026 een referendum?
- A) Oostenrijk
- B) Zwitserland ✓
- C) Denemarken
- D) Ierland
- 54,8% tegen, 45,2% voor: hoeveel procentpunt verschil?
- A) 1,6
- B) 9,6 ✓
- C) 10,4
- D) 19,2
- Wat betekent een dubbele meerderheid?
- A) Twee stemrondes
- B) Meerderheid van stemmers én kantons ✓
- C) Minstens 75% voor
- D) Regering plus volk
- Waarom raakt een bevolkingsgrens de band met de EU?
- A) Vanwege de taal
- B) Het zou het vrij verkeer van personen beperken ✓
- C) Vanwege het weer
- D) Geen verband
- Hoe “sterk” is een uitslag van 54,8% bij 59% opkomst?
- A) Heel sterk en unaniem
- B) Nipt; een deel van de kiezers bleef thuis ✓
- C) Ongeldig
- D) Onbekend
- Hoeveel handtekeningen zijn nodig voor een volksinitiatief?
- A) 10.000
- B) 100.000 ✓
- C) 1 miljoen
- D) 500
- Bevolking ±9,1 mln, plafond 10 mln. Ruimte tot het plafond?
- A) ±0,9 miljoen ✓
- B) ±1,9 miljoen
- C) ±9 miljoen
- D) geen
- Wat mist een argumentenschema zonder tegenargumenten?
- A) Een titel
- B) De andere kant van de afweging ✓
- C) Een datum
- D) Een bron
Actuales · actuales.nl/lespakket/zwitserland-referendum · Compleet pakket (PowerPoint, werkbladen op drie niveaus, NT2-steun) gratis te downloaden.