15 juni 2026 · havo 2 · havo leerjaar 2
Het Zwitserse referendum: mag een land zijn bevolking begrenzen?
BURGERSCHAP · AARDRIJKSKUNDE · REKENEN
Lesdoelen
- Na deze les kun je directe democratie en de dubbele meerderheid uitleggen.
- Na deze les kun je de uitslag van 14 juni 2026 interpreteren (verworpen; 54,8% tegen).
- Na deze les kun je een argumentenschema invullen bij de bevolkings-stelling.
Lesplanning
- Doelen
- Foto van de dag
- Uitleg: directe democratie, het voorstel en de uitslag
- Zelfstandig werken (werkblad op jouw niveau)
- Afsluiting: doelen-check en stelling
Uitleg — kernpunten
Foto van de dag: het volk beslist
- 14 juni 2026: een landelijk referendum over bevolkingsgroei.
- Zwitserland kent directe democratie: burgers stemmen zelf over voorstellen.
Denkvraag: Welk voordeel én welk risico heeft het om burgers vaak zelf te laten stemmen?
Spelregels van het systeem
- Een volksinitiatief komt op de stemming bij 100.000 handtekeningen.
- Aanname vereist een dubbele meerderheid: meerderheid van stemmers én kantons.
Denkvraag: Welk effect heeft de kanton-eis op kleine, dunbevolkte gebieden?
Het voorstel in context
- Bevolking nu ±9,1 miljoen; groei vooral door arbeidsmigratie.
- Het plafond zou de regering dwingen het EU-vrij verkeer te beperken.
Denkvraag: Waarom raakt een bevolkingsgrens ook de band met de EU?
De uitslag interpreteren
- 54,8% tegen, 45,2% voor; opkomst bijna 59% → verworpen.
- Een nipte uitslag bij matige opkomst zegt iets over draagvlak.
Denkvraag: Hoe “sterk” is een uitslag van 54,8% bij een opkomst van 59%?
Burgerschap: stelling
- Milieu en voorzieningen versus economie en arbeidsmarkt — beide met een belang.
Stelling: “Een land mag zelf bepalen hoeveel mensen er mogen wonen.”
Quiz met antwoorden
- Welk tegenargument past bij een bevolkingsplafond?
- A) Meer natuur
- B) Tekort aan personeel in zorg en horeca ✓
- C) Mooiere vlag
- D) Meer toeristen
- Stel 3.300.000 geldige stemmen, 54,8% tegen. Ongeveer hoeveel tegenstemmen?
- A) ±1,8 miljoen ✓
- B) ±330.000
- C) ±2,7 miljoen
- D) ±900.000
- Waarom noem je standpunten van beide kampen ‘claims’?
- A) Ze zijn altijd onwaar
- B) Beide hebben een belang en geven hun mening ✓
- C) Niemand controleert ze
- D) Ze komen uit het buitenland
- Hoe vaak stemmen Zwitsers per jaar?
- A) 1 keer
- B) 2 keer
- C) 4 keer ✓
- D) 12 keer
- Waarom beschermt de kanton-eis kleine gebieden?
- A) Ze krijgen meer geld
- B) Hun stem telt mee, niet alleen de grote steden ✓
- C) Ze stemmen later
- D) Ze hoeven niet te stemmen
- Welke partij diende het voorstel in?
- A) Een linkse partij
- B) De rechtse SVP ✓
- C) De groenen
- D) De regering
- Opkomst 59% betekent dat hoeveel deel thuisbleef?
- A) ongeveer 41% ✓
- B) ongeveer 59%
- C) ongeveer 5%
- D) 0%
- Wat maakt een betoog sterker dan een losse mening?
- A) Meer woorden
- B) Een weerlegd tegenargument ✓
- C) Een plaatje
- D) Een grotere letter
Actuales · actuales.nl/lespakket/zwitserland-referendum · Compleet pakket (PowerPoint, werkbladen op drie niveaus, NT2-steun) gratis te downloaden.