15 juni 2026 · vwo 1 · vwo leerjaar 1
Het Zwitserse referendum: mag een land zijn bevolking begrenzen?
BURGERSCHAP · AARDRIJKSKUNDE · REKENEN
Lesdoelen
- Na deze les kun je directe democratie en de dubbele meerderheid uitleggen.
- Na deze les kun je de uitslag van 14 juni 2026 interpreteren (verworpen; 54,8% tegen).
- Na deze les kun je een argumentenschema invullen bij de bevolkings-stelling.
Lesplanning
- Doelen
- Foto van de dag
- Uitleg: directe democratie, het voorstel en de uitslag
- Zelfstandig werken (werkblad op jouw niveau)
- Afsluiting: doelen-check en stelling
Uitleg — kernpunten
Foto van de dag: het volk beslist
- 14 juni 2026: een landelijk referendum over bevolkingsgroei.
- Zwitserland kent directe democratie: burgers stemmen zelf over voorstellen.
Denkvraag: Welk voordeel én welk risico heeft het om burgers vaak zelf te laten stemmen?
Spelregels van het systeem
- Een volksinitiatief komt op de stemming bij 100.000 handtekeningen.
- Aanname vereist een dubbele meerderheid: meerderheid van stemmers én kantons.
Denkvraag: Welk effect heeft de kanton-eis op kleine, dunbevolkte gebieden?
Het voorstel in context
- Bevolking nu ±9,1 miljoen; groei vooral door arbeidsmigratie.
- Het plafond zou de regering dwingen het EU-vrij verkeer te beperken.
Denkvraag: Waarom raakt een bevolkingsgrens ook de band met de EU?
De uitslag interpreteren
- 54,8% tegen, 45,2% voor; opkomst bijna 59% → verworpen.
- Een nipte uitslag bij matige opkomst zegt iets over draagvlak.
Denkvraag: Hoe “sterk” is een uitslag van 54,8% bij een opkomst van 59%?
Burgerschap: stelling
- Milieu en voorzieningen versus economie en arbeidsmarkt — beide met een belang.
Stelling: “Een land mag zelf bepalen hoeveel mensen er mogen wonen.”
Quiz met antwoorden
- “Bevolkingsgrens” vs. “immigratiestop” — wat doet woordkeuze?
- A) Niets
- B) Het stuurt je oordeel (framing) ✓
- C) Verandert de uitslag
- D) Verandert de kaart
- Waarom beschermt de dubbele meerderheid dunbevolkte kantons?
- A) Ze stemmen later
- B) Hun stem weegt mee naast de bevolkingscentra ✓
- C) Ze hoeven niet te stemmen
- D) Ze krijgen geld
- Bevolking ±9,1 mln, plafond 10 mln. Ruimte?
- A) ±0,9 miljoen ✓
- B) ±1,9 miljoen
- C) ±9 miljoen
- D) geen
- Welk land hield het referendum?
- A) Oostenrijk
- B) Zwitserland ✓
- C) België
- D) Noorwegen
- Waarom is een nipte uitslag bij lage opkomst minder ‘sterk’?
- A) Stemmen tellen dubbel
- B) Een kleiner deel van alle kiezers sprak zich uit ✓
- C) De uitslag is ongeldig
- D) De regering beslist
- Hoe vaak stemmen Zwitsers per jaar?
- A) 1 keer
- B) 2 keer
- C) 4 keer ✓
- D) 12 keer
- Waarom raakt het plafond de EU-relatie?
- A) Vanwege de taal
- B) Het beperkt het vrij verkeer van personen ✓
- C) Vanwege het weer
- D) Geen verband
- Zit Zwitserland in de EU?
- A) Ja
- B) Nee ✓
- C) Alleen economisch volledig
- D) Sinds 2026
Actuales · actuales.nl/lespakket/zwitserland-referendum · Compleet pakket (PowerPoint, werkbladen op drie niveaus, NT2-steun) gratis te downloaden.